مقدمه

از عمده مسائلی که در باب مسئولیت کیفری همواره مورد توجه و تایید ملل مختلف در تمام زمان ها بوده، این است که هر کس به ضرورت عمدا مرتکب عمل مجرمانه ای شود قابل مجازات و سرزنش نیست. این حالت معمولا بر اثر خطری شدید ایجاد می شود که برای جان یا حق فرد پیش می آید و تنها از طریق ارتکاب جرم قابل احراز است.

در تورات باب 21 از کتاب اول سموئیل و در انجیل متی باب دوازدهم احکامی در خصوص جرایم و قابل سرزنش نبودن فعل اضطراری مشاهده می شود. همچنین در قانون حمورابی و قانون مانو که از قوانین قدیم هند است و حقوق روم مقرراتی در باب اضطرار آمده است.

در حقوق اسلام قاعده ی "الضرورات تبیح المحظورات" و یا "رفع ما اضطروا" جرم اضطراری را توجیه می کند.

بدین ترتیب ، حالت ضرورت در طول تاریخ، همواره دلیلی بر عدم مسئولیت شناخته شده است. البته ناگفته نماند که موضوع اضطرار در مسایل مدنی نیز دارای احکام و آثار است که از بحث ما خارج است.